Literatura implicada

O son das buguinas
MARILAR ALEIXANDRE, AN ALFAYA, FRAN ALONSO, ROSA ANEIROS, AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ, MARÍA REIMÓNDEZ, DOLORES RUÍZ
Ilustracións de XULIA BARROS
Edicións Xerais, Vigo 2007
Ficha editorial
Blog de Implicadas/os no Desenvolvemento (IND)

Escribe María Reimóndez no seu relato "O ventre do mar", baseado en feitos reais sobre a tsunami do 26 de decembro de 2004 que deixou máis de 300.000 mortos:

"Se cadra o único que me aliviaría
sería un mundo diferente"

Pois este libro-dvd amósanos o labor da oenegué galega Implicadas/os no Desenvolvemento (IND) por facer do mundo un lugar mellor e máis xusto.

O noso traballo, como demostra este libro, non remata nun informe detallado de accións emprendidas e resultados obtidos. O noso traballo é tamén ser BUGUINAS que transmiten a voz das persoas que normalmente non a teñen. Somos BUGUINAS que recordan a necesidade dun cambio de forma de vida no Norte para que as poboacións do Sur poidan ter acceso a unha vida digna.

Así a buguina toca sete relatos escritos desde Galicia polos que se pronuncian nomes propios da India, Senegal ou Bosnia. Son historias que falan de desastres naturais, guerras, doenzas e migracións; pero tamén de empatía, ese saudable exercicio non só literario de pórse no lugar dos outros.

Maxia + matemáticas =

Matemagia. Los mejores trucos para entender los números
FERNANDO BLASCO
Editorial Temas de Hoy, Madrid, 2007
ISBN: 84-8460-611-6

Reseña editorial
Aula de El Mundo
Entrevista co autor

Todos estamos de acordo en que un mago non debe estragar a ilusión desvelando os segredos dos xogos de maxia. O contrario da ciencia, que non debe facer do coñecemento un misterio. Un dos labores do científico é a transferencia do coñecemento.

Sen embargo, para os estudantes e público en xeral parece ter maior interese coñecer os trucos máxicos cás probas dos resultados matemáticos. É aquí onde maxia e matemáticas poden chegar a ser complementarias: a matemaxia como elemento didáctico.

Fernando Blasco aproveita esta gran forza de atracción e motivación para transmitir razóns matemáticas sen destruír a posta en escena máxica. Afirma que só se trata de matemáticas elementais, un repaso por pricipios aritméticos, xeométicos ou de probalidades. Pero a verdade e o bo é que en máis dunha ocasión teremos dúbidas, sorpresas e preguntas. Collan papel e lapis, barallas, moedas, cubiletes, cordas... e paciencia.

Velaquí un clásico da matemática recreativa, xa descrito por Bachet en 1612:

Coge una baraja y retira 21 cartas cualesquiera; va a ser con ellas con las que haremos el juego y nos olvidaremos del resto del mazo. Mezcla esas 21 cartas y coge una de ellas; recuérdala. Vuelve a ponerla con las demás y mézclalas de nuevo. Reparte ahora las cartas, cara arriba, en tres montones, fijándote en qué montón está la carta elegida. Coge el montón en el que se encuentra la carta elegida, sitúalo en el centro de los otros dos y repite la operación; reparte otra vez, cara arriba, en tres montones, fijándote en cuál de ellos está la carta elegida. Haz esa operación unha última vez: reparte en tres montones las 21 cartas fijándote en dónde se encuentra la carta elegida y situando ese montón en el medio de los otros. Pon ahora las 21 cartas dorso arriba y desecha las 10 superiores. La carta que ocupa ahora la posición superior del paquete (en realidad, la número 11) es la que habías elegido al principio, ¿no?

Angustia para medrar

En un bosque de hoja caduca
GONZALO MOURE
Ilustracións de ESPERANZA LEÓN
Anaya, Madrid, 2006
A partir dos 10 anos

Criticas e reseñas
El País El cultural.es El galliner (catalán)

Por riba dos asuntos vencellados ás causas humanitarias, a integración social ou o ecoloxismo entre outros, aos lectores de Gonzalo Moure emociónanos a exploración dos sentimentos que formula nas súas obras. Neste caso, e coido que non é a única ocasión, introduce a angustia nunha historia de aprendizaxe sentimental de ida e volta. É dicir, dunha rapaza que aprende a ser maior; e desa mesma muller adulta para lembrarse e recoñecerse na nena que foi.

É a avoa da protagonista Lucía quen introduce no relato a angustia, case con ese valor etimolóxico de camiño angosto ou dificultades para avanzar.

Solía decir: la angustia es necesaria para crecer. Entonces no lo comprendía, ahora creo que empiezo a hacerlo, aunque no estoy segura. Comienzo a entenderlo si mi abuela quiso decir que la angustia es la incertidumbre, la duda, el dolor de la vida. A menudo la siento, y ante ella no tengo sino dos caminos, uno hacia delante, otro hacia atrás. Unas veces me he rendido, y entonces non he crecido. Pero cuando escojo el camino hacia delante, sí, crezco. A eso se debía de referir. También me dijo una vez: si no sientes tristeza, no sabrás a qué sabe la alegría.

E entre as leccións que cómpre afrontar para medrar está a morte. Primeiro a da avoa e logo, de xeito sobresaliente, a escena do ataque das pegas ao niño de reiseñores cuxa vixía ten encomendada Lucía, tamén chamada Luchinia e Kuisí na novela. Tres nomes e unha mesma personaxe nunha novela na cal a reflexión sobre as razóns da escritura é outro dos asuntos principais.

Escribo para recrear la vida, pero eso no basta porque para eso ya está la vida. (...)
Creo que escribo para hacer mejor la vida, para multiplicarla por diez, por mil, y con esas cifras hacer unha vida menos fea.
Sueño y, a través del sueño, llego hasta tus manos, venciendo al tiempo: me estás leyendo, estoy viviendo en ti.
¿Me oyes? Está oscuro, no veo tu rostro, no sé siquiera si eres lectora o lector, pero oigo tu respiración, el latido de tu corazón. A veces lees en voz alta, pero muy queda: palabras susurradas, que son mías pero también tuyas. Estás ahí, estoy contigo, estoy en ti. Y te invito a que estés en mí, a que seas yo.

As cores do Pacífico

Corto Maltés. Balada do mar salgado

HUGO PRATT
Editorial Galaxia. Col. Costa Oeste. Vigo, 2006
Tradutor: Ánxela Gracián

Páxina oficial de Corto Maltese
Noticia editorial
A Nosa Terra


Din os entendidos que este Corto Maltés de novela non é exactamente o mesmo có famoso personaxe de banda deseñada; ou mellor dito, de literatura deseñada que é como lle gustaba ao seu creador Hugo Pratt. En calquera caso, é unha boa novela para deixarse engaiolar da acción e misterio deste antiheroe literario que para ter liña da fortuna cortouna el mesmo na man esquerda coa navalla de barbear herdada do pai.

"Cando quero relaxarme leo un ensaio de Engels; cando quero reflexionar leo a Corto Maltés", é unha das repetidas cita de Humberto Eco. Na Balada do mar salgado atoparemos para cavilar militares que se comportan coma corsarios; e piratas que rouban, secuestran, matan, pero tamén poden ser os cabaleiros do mar. Non dun mar calquera, senón da meirande masa marítima do planeta, un Pacífico en Guerra (1914-1918).

O océano non é só o escenario onde a tropa do Monxe e Rasputín rouban carbón para abastecer as forzas alemás que realizan conscientemente unha guerra de corso. O mar é en si mesmo a aventura. E a aventura é a que permite captar o matices da vida. Como confesa Caín Groovesnore, o personaxe máis novo da novela:

Aquela inmensa extensión de azul, encrepada pola brisa leve, tiña milleiros de matices; a intensidade luminosa do sol quedaba atenuada polo paso dunha nube e o azul tinguíase de gris; os raios inclinábanse e o anil mesturábase co azul. Caín caeu na conta de que apenas uns meses antes só vira o mar. A cor do mar albergaba agora infinidade de matices, o mesmo que ocorría co carácter dos homes. Era fermoso poder deterse e observar, pero sobre todo era fermoso ver con claridade, estar en condicións de distinguir.